Demiryollarımız...

Kadri Güler Profil Resmi
Kadri Güler

Birinci Dünya Savaşından yenik çıkan ülkeler arasında olan Osmanlı döneminde imparatorluğa bağlı yerleri kontrolü altında tutabilmek için Avrupalıların çoktan kullandıkları tren yollarının toprakla rımızda da yapılması için kolları sıvadı.
O günlerde, Orta doğu ve Arabistan yarim adasında petrol olduğunu anlayan emperyal güçler bunun için harekete geçti.         

Anadolu insanı, buharla çalışan ilk trenleri 1800 lü yıllarda tanıdı.
Bu tarihten tam 33 yıl sonra, Osmanlı Padişahı Sultan Aldülmecit tahttayken, İngilizlere verilen bir ayrıcalık ile İzmir/Aydın arasında 130 kilometrelik demiryolu yapıldı.
130 kilometrelik yolun yapımı o günlerin teknolojisi ile tam 10 yıl sürdü.
1856 yılında başlayan tren yolu inşaatı tahta geçen Sultan Abdülaziz zamanında tamamlandı.(1866)
1871 yılına gelindiğinde ise, İstanbul (Haydarpaşa)- İzmir arasında 91 kilometrelik demiryolu hattı, İmparatorluk tarafından yapılması kararlaştırıldı.
Yapım işi 1973 yılında tamamlandı.
Osmanlı’nın o yıllardaki kasasının boş olması nedeniyle ünlü Hicaz - Bağdat demir yolu ve Anadolu da yapılan tüm demiryolları Alman İmparatorluğunun girişimleri ve sermayesiyle yapılır.
Ansiklopedik bilgilere baktığımızda şöyle bir tablo ile karşılaşılır:
“İmtiyaz verilen başka bir İngiliz şirketi de İzmir-Turgutlu -Afyon hattı ile Manisa-Bandır ma hattının 98 km.lik kısmını 1865 yılında tamamlar. 1896 yılında yapım imtiyazı Baron Hirsch’e verilen 2000 km.lik şark demiryollarının milli sınırlar içerisinde kalan 336 km.lik İstanbul-Edirne ve Kırklareli-Alpulu kesiminin 1888’de bitirilerek işletmeye açılmasıyla da İstanbul, Avrupa demiryol larına bağlanır.”
Osmanlı’nın tarih sahnesinden silinmesinden sonra kurulan genç Cumhuriyet hükümeti, tren yolu yapımına büyük önem verir.
1923-1940 yılları arasında büyük milli atılım yapılır.
Bu döneme kadar 4559 kilometre olan demiryolları 8637 kilometreye çıkarılır.
2. Dünya Savaşı çıktığında, demiryolu yapımı yavaşlatılır. Alman Ordusu Ayes tefanos kapılarına dayandığından rahmetli İsmet İnönü, savaş ekonomisi uygular.
Sıkıntılı günler başlamıştır.
Cumhuriyetin ilk 10 yılında yokluklar için de demir ağlar yurdun dört bir yanını sarmıştı.
Ünlü şair Behçet Kemal Çağlar 10. Yıl Marşında demiryolları için şunları yazdı:
“Çıktık açık alınla on yılda her savaştan;
 On yılda on beş milyon genç yarattık her yaştan.
 Başta bütün dünyanın saydığı Başkumandan;
 Demir ağlarla ördük Anayurdu dört baştan..”
Demokrat Parti (1950-1969) iktidarında teknoloji ilerlemesine karşın yılda 39 kilometre yol yapıldı.
AKP’nin 12 yıllık (2002-2014) iktidarı döneminde çok ileri teknolojiye karşın 896 kilometre demiryolu döşendiğini bulabildim. 
Son 4 yılda kaç kilometre demir yolu döşendi bilmiyorum. Atatürk dönemindeki yapılan demir yollarına atılan çamuru görüyorsunuz. 
Hala ona yaklaşamamışlar.
Cumhuriyet tarihinin en büyük demir yolları kazaları ise yine bu dönemde yaşan dı. Yaşamaya da devam edeceğe benziyor.



Diğer Yazıları