Mübadele

Kadri Güler Profil Resmi
Kadri Güler

Osmanlı Devletinin Birinci Dünya Savaşı öncesinde Balkanlardaki vilayetleri ile Kıbrıs ve Egedeki adalar birer birer ellerinden çıktı.
Yunanisitan, Bulgaristan, gibi hemen yanı başımızdaki yerleşim yerlerinde bağımsızlık ilan edilerek, Yunan ve Bulgar Devletleri kurulurken, Girit’te Osmanlı’nın kaybettiği yerlerden biri oldu.
2. Abdülhamit döneminde ise Kıbrıs İngilizlere verildi, 12 ada da Osmanlı egemenliği sona erdi.

Yunanistan’ın Osmanlının elinden çık ması 1921 tarihinde Mora Yarımadasında çıkan isyanlarla başladı.
Mora ayaklanması, Dünya siyasi tarihine en kanlı isyanlardan biri olarak geçer.
500 yıl Osmanlı egemenliğinde yaşamış olan bu topraklar, Fransız Devriminden (1789) sonra ortaya çıkan ulusların kendi kaderlerini belirlemesi ve ulusculuk hareketleriyle ivme kazanmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu, egemen olduğu yerlerde birçok ulusu içinde barındıran bir kozmopolit (karmaşık) devlet yapısına sahipti.
Osmanlı farklı etnik gurupları bünyesinde barındıran bölgelerde sorunlar çıkma dan uzun yıllar devleti yönetmişti. 
Osmanlı devlet yapısı içinde bilhassa 1.ve 2. meşrutiyet dönemlerinde Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Rumlar, Yahudiler ve Ermeniler gibi gayr-i müslimler, araplar,  arnavutlar, islavlar (Yapılan seçimler sonucu 13 Ermeni, 157 Türk, 68 Araplar, 18 Arnavut, 15 Rum, 4 Yahudi, 9 İslav) meclise girme hakkı kazanmıştır.
Yunanistan da çıkan Mora ayaklanmasın dan sonra, 1829 da imzalanan Edirne Ant laşmasıyla Yunanistan’a özertlik verilmiş.
Sonra da bunun arkası gelmemiştir.
Birinci Dünya Savaşında yenik sayılan Osmanlı İmparatorluğu, Sevr Antlaşmasıy la İngiliz, Fransız, İtalyanlar tarafından işgal edilip toprakları paylaşılınca, doğu da Ermenistan, güneyde Kürdistan kurdurul muş, İngilizlerin tezgahı ile Yunan Ordusu da 15 Mayıs 1919 da İzmir’e askere çıkarmıştı.
19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a çıkan Mustafa Kemal, yurdu düşmanlardan temizlemek için 23 Nisan 1920 de Ankara’da BMM kurup, Kurtuluş Savaşı’nı başlatılıp, Yunan ordusunu geldikler yerden denize dökülünce, Osmanlı Padişahı Vahdettin İngiliz gemisiyle yurdu terk etti.
Yunan askerinin Anadolu’da yaptığı katliamlar, cinayetler, ırza geçmeler, talanlar halkımızda derin yaralara yol açınca, müslümanlarla asırlardır birlikte kardeşçe yaşayan Rumlar, Anadolu topraklarını terk ederek, Yunanistan’a göç ettiler.
 Aynı tarihten bir süre önce Yunanistan ve Girit’teki müslüman Türkler de asırlardır yaşadıkları topraklardan Anadolu’ya göç etmeye başladı. 
Mustafa Kemal 1925 de Lozan’da yapılan Antlaşma ile yeni Türkiye Cumhuri yeti Devletini dünya devletlerine kabul ettirirken, karşılıklı göç anlaşması için Lozan da kurulan heyetler, her iki halkın yaşadıkla rı yerlerdeki taşınmaz mallarını orada bırakıp, taşınır mallarını yanlarında götür mek koşuluyla doğdukları toprakları terk ettiler.
Geliş, gidişte ve öncesinde büyük sıkıntılar yaşandı. Büyük kayıplar verildi. 
Dün, Mübadelenin 96. yıl dönümünde, o günlerde canlarını kaybeden, hastalanıpta ölenleri anmak için tören yapıldı.
İnsanların asırlardır yaşadığı toprakları zorunlu terk etmesi kolay bir olay değil. 
Her iki kesim için büyük zorluklar yaşan mıştır. O günleri unutmamak ve anmak güzel bir duydu olduğu kadar, aradan geçen zaman diliminde bunu kine dönüştür meden, artık her iki halkın da barış içinde, kardeşçe yaşaması için geçmişe sünger çekip, egenin iki yakasında barış türküleri söyleme zamanıdır.
Gemlik Giritliler ve Rumeli Türkler Derneği bunu güzel başarıyor. Kutlarım.



Diğer Yazıları